Bunker stem nedir? Bunker ikmal süreci adım adım

Bunker stem, belirli bir yakıtın belirli bir gemiye, belirli bir limanda ve belirli bir zamanda teslim edilmesine ilişkin teyit edilmiş siparişin adıdır. Bu rehber, ilk talepten nihai faturaya kadar her aşamayı ve hangi tarafın neyden sorumlu olduğunu adım adım anlatıyor.

Stem aslında nedir?

Bunker sektöründe bir gemi için stem yapmak, o gemiye teyit edilmiş bir yakıt tedariki sağlamak demektir. Stem, üzerinde anlaşılan siparişin kendisidir: gemi, liman, teslimat aralığı, ürün cinsi ve şartname, miktar aralığı, fiyat ve ödeme koşulları. İki taraf da siparişi teyit ettikten sonra tedarikçi mavnasını ya da tanker kamyonunu, gemi de tanklarını buna göre planlar.

Tek bir teslimat çoğu zaman birden fazla ürün cinsini kapsar. Birçok alıcı ve hizmet sağlayıcı, her gemiye teslim edilen her ürün cinsini ayrı bir stem olarak sayar; çünkü her ürünün kendi miktarı, fiyatı, numune seti ve teslimat belgelerinde ayrı bir satırı vardır. Bu nedenle aynı liman uğrağında VLSFO ve MGO alan bir geminin iki ayrı stem'i olur.

Sürecin tarafları

• Alıcı: genellikle armatör veya gemi işletmecisi; çarter sözleşmesi yakıtı kiracının sorumluluğuna bırakıyorsa süreli kiracı (time charterer).
• Fiziksel tedarikçi: yakıtın sahibi olan ya da yakıtı kontrol eden ve onu genellikle mavna, tanker kamyonu veya kara boru hattıyla teslim eden şirket.
• Trader'lar ve brokerler: alıcı ile fiziksel tedarikçi arasında yer alabilen aracılar.
• Gemi: tankları hazırlayan, ölçüm ve numune alma işlemlerine nezaret eden ve teslimat belgelerini imzalayan kaptan ve başmühendis.
• Liman acentesi: rıhtım veya demir yeri bilgilerini ve yerel izinleri ayarlar.
• Bunker sörveyörü ve laboratuvar: atanmaları halinde miktarı doğrulayan ve kaliteyi test eden bağımsız taraflar.

Talepten faturaya adım adım

1. İhtiyacın belirlenmesi. Gemi ve operasyon ekibi; gemideki kalan yakıt (ROB) rakamlarından, planlanan tüketimden, sonraki seyir ayaklarından ve güzergâhtaki emisyon kontrol alanlarından (ECA) yola çıkarak neye ihtiyaç olduğunu belirler.
2. Talep. Alıcı tedarikçilere gemi adını ve IMO numarasını, limanı, ETA'yı ve teslimat aralığını, istenen ISO 8217 sürümüyle birlikte ürün cinslerini, asgari ve azami miktarları, tercih edilen teslimat yöntemini ve ödeme koşullarını gönderir.
3. Teklif. Tedarikçiler ton başına fiyat ve koşullarıyla yanıt verir: mavna veya teslimat ücretleri, ek ücretler, teklifin geçerlilik süresi, ödeme vadesi ve uygulanacak hüküm ve koşullar.
4. Nominasyon. Alıcı bir teklifi kabul eder ve gemiyi o tedarikçiye nomine eder. Ticari anlaşma bu noktada kurulmuş olur.
5. Stem teyidi. Tedarikçi, üzerinde anlaşılan ayrıntıları içeren yazılı bir teyit düzenler. Örneğin BIMCO Bunker Terms 2018 kapsamında sözleşme, genel hükümler ile bir teyit notunun (confirmation note) bir araya gelmesiyle kurulur. Gemi varmadan önce her satırı nominasyonla karşılaştırarak kontrol edin.
6. Teslimat öncesi. Acente, tedarikçi ve gemi kesin varış saatlerini paylaşır. Gemi yeni yakıt için boş veya neredeyse boş tankları hazırlar, numune alma yöntemi ve noktası üzerinde mutabakata varır ve mavnayla birlikte emniyet kontrol listesini tamamlar.
7. Teslimat. Tanklar transferden önce ve sonra ölçülür; transfer boyunca alıcı geminin manifoldunda sürekli damlatma yöntemiyle numune alınır ve miktar iskandil ölçümleriyle ya da gerektiğinde kütle akış ölçerle belirlenir.
8. Bunker Teslim Belgesi. Tedarikçi BDN'yi düzenler, başmühendis imzalar. Numuneler mühürlenir, etiketlenir ve mühür numaraları kayda geçirilir.
9. Fatura ve ödeme. Tedarikçi, BDN'deki miktar ve üzerinde anlaşılan fiyat üzerinden fatura keser. Ödeme, anlaşılan koşullara göre vadesinde yapılır; BIMCO Bunker Terms 2018'de teyit notunda aksi belirtilmedikçe vade 30 gündür.

Bunker Teslim Belgesi (BDN)

BDN yalnızca ticari bir makbuz değil, MARPOL Ek VI Kural 18 kapsamında yasal bir belgedir. Yakıtın kükürt içeriği dâhil olmak üzere Ek VI'nın V. Apendiksinde sayılan bilgileri içermelidir. IAPP sertifikası taşıması gereken gemiler, BDN'leri teslimattan sonra en az üç yıl gemide saklamalı ve denetim yetkililerine her an ibraz edilebilir durumda tutmalıdır.

Son dönemde yapılan iki değişiklik her teslimatta kontrol edilmelidir. 1 Mayıs 2024'ten bu yana MARPOL Ek VI'nın V. Apendiksinde yapılan değişiklikler, BDN'de parlama noktası 70°C'nin altındaysa bu değerin, değilse 70°C veya üzerinde ölçüldüğüne dair bir ifadenin yer almasını zorunlu kılıyor. 1 Ocak 2026'dan bu yana ise değiştirilmiş SOLAS Kural II-2/4.2.1, geminin bunker ikmalinden önce, tedarikçi temsilcisi tarafından imzalanıp onaylanmış ve yakıtın SOLAS parlama noktası gerekliliğini karşıladığını belirten bir beyan almasını şart koşuyor. Bunlardan biri eksikse konuyu tedarikçiye iletin ve yazılı olarak kayda geçirin.

Gemi BDN'deki miktara veya başka herhangi bir rakama itiraz ediyorsa, başmühendis belgeyi olduğu gibi imzalamamalıdır. İtirazını kayda geçirmeli, bir protesto mektubu düzenlemeli ve ofisi derhal bilgilendirmelidir.

Ne kadar zaman ayrılmalı?

Sabit bir takvim yoktur. Tedarikçilerin teklif vermesi, alıcının teklifleri gerektiği gibi karşılaştırması ve tedarikçi alıcıyla daha önce çalışmamışsa kredi onayı için zaman tanıyın. Büyük bunker merkezlerinde tedarikçiler bir stem'i çoğu zaman kısa sürede karşılayabilir; küçük limanlarda ise mavna, tanker kamyonu ve belirli ürün cinsleri sınırlı olabilir ve çok önceden rezerve edilmeleri gerekir.

Geç gelen talepler genellikle maliyetlidir: ertesi sabahki bir stem için teklif veren tedarikçinin mavna programını planlamak için çok az alanı vardır ve bu riski fiyata yansıtır. Liman ve ETA makul ölçüde netleşir netleşmez ihtiyacı belirlemek, genellikle daha fazla teklif ve daha geniş bir pazarlık alanı sağlar.

Stem teyidinde nelere bakılmalı?

• Gemi adı ve IMO numarası, liman ve teslimat yeri (rıhtım veya demir yeri).
• Teslimat aralığı ve taraflardan birinde yaşanacak gecikmelerin nasıl ele alınacağı.
• Ürün cinsi, kükürt sınırı ve ISO 8217 sürümü dâhil tam şartname.
• Miktar aralığı ve bunun metrik ton olarak belirtilip belirtilmediği.
• Fiyat, para birimi ve mavna, fazla mesai veya küçük miktar ek ücreti gibi her türlü ilave ücret.
• Ödeme koşulları ve faturanın düzenleneceği tüzel kişi.
• Miktar ve kaliteye ilişkin itirazlar için öngörülen süreler dâhil, uygulanacak hüküm ve koşullar.
• Numune alma yöntemi ve numune alma noktası.

Yanlış şartname sürümü ya da atlanmış bir ek ücret gibi hatalar teslimattan önce kolayca düzeltilir, sonrasında ise düzeltilmesi zordur.

Atlas Bunkering'in bu süreçteki yeri

Atlas Bunkering bu süreçte armatörün tarafında, tedarikçi veya trader olarak değil, bir tedarik yönetimi hizmeti olarak yer alır. Talepleri hazırlar, güvenilir tedarikçilerden gelen teklifleri karşılaştırır ve yakıtın mülkiyetini üstlenmeden nominasyon ve teyit süreçlerini armatör adına yönetir. Faturayı, elde edilen fiyat üzerinden tedarikçi doğrudan armatöre keser. Atlas ayrıca her yakıt ikmali için bağımsız bir bunker sörveyörü ve akredite laboratuvar testi önerir ve talep halinde her ikisini de organize edebilir.

Sorular ve yanıtlar

Kaynaklar

1. IMO: Fuel oil availability and quality, MARPOL Annex VI regulation 18
2. BIMCO Bunker Terms 2018
3. Lloyd's Register Class News 06/24: flashpoint and bunker delivery notes
4. IMO Guidelines for the sampling of fuel oil, resolution MEPC.182(59) (AMSA copy)

Bu rehber genel bilgi niteliğindedir; hukuki veya teknik tavsiye değildir. Geminiz için güncel kuralları ve makine üreticinizin önerilerini kontrol edin.