Ποιότητα καυσίμων πλοίων: δειγματοληψία, ISO 8217 και off-spec καύσιμο

Τα περισσότερα προβλήματα ποιότητας καυσίμου δεν φαίνονται στο manifold, οπότε τα δείγματα που λαμβάνονται κατά την παράδοση και η προδιαγραφή που αναγράφεται στην παραγγελία είναι η βασική προστασία του πλοίου. Ο οδηγός αυτός καλύπτει τη σωστή δειγματοληψία, τις εκδόσεις του ISO 8217, τις παραμέτρους που έχουν σημασία και τα πρακτικά βήματα αν ένα αποτέλεσμα βγει εκτός προδιαγραφών (off-spec).

Γιατί το δείγμα μετρά περισσότερο από τα έγγραφα

Το Δελτίο Παράδοσης Καυσίμων καταγράφει όσα δηλώνει ο προμηθευτής ότι παρέδωσε. Ένα σωστά ληφθέν, σφραγισμένο δείγμα, με παρουσία μαρτύρων, είναι το μόνο φυσικό αποδεικτικό στοιχείο για το τι πραγματικά παραλήφθηκε επί του πλοίου. Ένα δείγμα που λήφθηκε πλημμελώς, σε λάθος σημείο ή χωρίς μάρτυρες χάνει μεγάλο μέρος της αποδεικτικής του αξίας, ό,τι κι αν βρει αργότερα το εργαστήριο.

Δειγματοληψία στο manifold

Οι οδηγίες του IMO για τη δειγματοληψία καυσίμων, που υιοθετήθηκαν με το ψήφισμα MEPC.182(59), ορίζουν ως σημείο δειγματοληψίας για το δείγμα MARPOL το manifold εισόδου καυσίμων του πλοίου παραλαβής. Το δείγμα λαμβάνεται συνεχώς καθ' όλη τη διάρκεια της παράδοσης, με χειροκίνητο δειγματολήπτη συνεχούς σταγόνας ή με αυτόματο δειγματολήπτη αναλογικό ως προς τον χρόνο ή τη ροή.

• Ελέγξτε πριν από την παράδοση ότι ο δειγματολήπτης είναι καθαρός και σωστά τοποθετημένος και ότι το δοχείο συλλογής είναι καινούργιο.
• Διατηρήστε τη συνεχή δειγματοληψία (drip) από την αρχή έως το τέλος της μετάγγισης, συμπεριλαμβανομένης τυχόν τελικής συμπλήρωσης (top-up).
• Αναμείξτε καλά το καύσιμο που συλλέχθηκε πριν το μοιράσετε σε φιάλες, με την παρουσία και των δύο μερών.
• Σφραγίστε κάθε φιάλη με σφραγίδα ασφαλείας (tamper-evident), την οποία τοποθετεί ο εκπρόσωπος του προμηθευτή παρουσία του εκπροσώπου του πλοίου, και καταγράψτε κάθε αριθμό σφραγίδας στα έγγραφα παράδοσης.
• Επισημάνετε κάθε φιάλη με το πλοίο, το λιμάνι, την ημερομηνία, τον τύπο, τον προμηθευτή, τον αριθμό σφραγίδας και τις υπογραφές.

Το κλαδικό πρότυπο ISO 13739 επιτρέπει επίσης δειγματοληψία σε οποιοδήποτε άκρο του εύκαμπτου σωλήνα καυσίμων, ενώ ορισμένα λιμάνια ορίζουν δικές τους διαδικασίες. Συμφωνήστε το σημείο και τη μέθοδο δειγματοληψίας πριν συνδεθεί ο σωλήνας και καταγράψτε τυχόν διαφωνία σε επιστολή διαμαρτυρίας.

Ποια δείγματα φυλάσσονται

• Δείγμα MARPOL (MARPOL delivered sample): τουλάχιστον 400 ml, φυλάσσεται υπό τον έλεγχο του πλοίου έως ότου το καύσιμο καταναλωθεί σε μεγάλο βαθμό και πάντως για τουλάχιστον 12 μήνες από την παράδοση. Προορίζεται για την κανονιστική επαλήθευση και παραδίδεται μόνο στις αρχές.
• Εμπορικό δείγμα του πλοίου: φυλάσσεται επί του πλοίου για ελέγχους ποιότητας και τυχόν μεταγενέστερες εμπορικές ενέργειες.
• Δείγμα του προμηθευτή: παραδίδεται στη φορτηγίδα, με υπογεγραμμένη απόδειξη παραλαβής.
• Δείγμα εργαστηρίου: αποστέλλεται αμέσως για ανάλυση.

Οι BIMCO Bunker Terms 2018, για παράδειγμα, προβλέπουν τουλάχιστον πέντε δείγματα, δύο που κρατά ο πωλητής και τρία, μεταξύ των οποίων το δείγμα MARPOL, που φυλάσσονται επί του πλοίου. Φυλάσσετε όλα τα δείγματα σε δροσερό, προστατευμένο χώρο εκτός των ενδιαιτημάτων, μακριά από θερμότητα και ηλιακό φως.

Το Παράρτημα VI της MARPOL προβλέπει επίσης δείγματα σε χρήση (in-use) και δείγματα επί του πλοίου (on-board), που λαμβάνονται από το σύστημα του ίδιου του πλοίου. Τα πλοία που ναυπηγήθηκαν πριν από την 1η Απριλίου 2022 πρέπει να έχουν τοποθετημένα ή καθορισμένα σημεία δειγματοληψίας in-use έως την πρώτη επιθεώρηση ανανέωσης IAPP που διενεργείται από την 1η Απριλίου 2023 και μετά.

ISO 8217: 2017 ή 2024;

Το ISO 8217 ορίζει τις προδιαγραφές για τα ναυτιλιακά καύσιμα αποστάγματος και τα υπολειμματικά καύσιμα. Η έβδομη έκδοση, ISO 8217:2024, δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2024. Τόσο αυτή όσο και η έκδοση του 2017 παραμένουν σε εμπορική χρήση, επομένως η έκδοση πρέπει να αναφέρεται στο αίτημα και στην επιβεβαίωση του stem.

Οι βασικές αλλαγές στην έκδοση του 2024 περιλαμβάνουν:

• Τέσσερις πίνακες αντί για δύο: καύσιμα αποστάγματος, υπολειμματικά καύσιμα με θείο έως 0,50%, υπολειμματικά μείγματα με βιοκαύσιμα και υπολειμματικά καύσιμα με θείο άνω του 0,50%.
• Τύποι αποστάγματος που επιτρέπουν περιεκτικότητα σε FAME έως 100%, με νέες απαιτήσεις όπως ο αριθμός κετανίου και η σταθερότητα έναντι οξείδωσης.
• Ελάχιστο ιξώδες για τα υπολειμματικά καύσιμα, καθώς και αναφορά του υφιστάμενου και του επιταχυνόμενου ολικού ιζήματος μαζί με το δυνητικό ολικό ίζημα για τα υπολειμματικά καύσιμα με θείο έως 0,50%.
• Όριο για τα οργανικά χλωρίδια (50 mg/kg, κατά EN 14077) και γενικές απαιτήσεις που πλέον ισχύουν σε κάθε πίνακα.

Τα οφέλη της νεότερης έκδοσης ισχύουν μόνο αν το καύσιμο πράγματι παραδίδεται με βάση αυτήν. Αν η σύμβαση αναφέρει 2017, ισχύουν τα όρια του 2017.

Βασικές παράμετροι και γιατί έχουν σημασία

• Ιξώδες: καθορίζει τη θέρμανση που απαιτείται για σωστή έγχυση. Ένα πολύ χαμηλό ιξώδες μπορεί να είναι εξίσου προβληματικό με ένα πολύ υψηλό.
• Πυκνότητα: επηρεάζει την απόδοση των διαχωριστήρων και χρησιμοποιείται για τη μετατροπή του παραδοθέντος όγκου σε μάζα.
• Καταλυτικά σωματίδια (cat fines, αλουμίνιο και πυρίτιο): σκληρά σωματίδια από τις διεργασίες διύλισης που προκαλούν λειαντική φθορά σε αντλίες, εγχυτήρες, ελατήρια και χιτώνια, αν δεν απομακρυνθούν με τον καθαρισμό.
• Νερό: μειώνει το ενεργειακό περιεχόμενο και μπορεί να επηρεάσει την καύση και τη διάβρωση.
• Θείο: κανονιστικό όριο καθώς και παράμετρος της προδιαγραφής. Σύμφωνα με τη MARPOL, η περιεκτικότητα σε θείο που δηλώνεται στο BDN είναι η δεσμευτική τιμή, ακόμη κι αν ένας εμπορικός έλεγχος δείξει διαφορετικά.
• Σημείο ανάφλεξης: η SOLAS απαιτεί κατά κανόνα τουλάχιστον 60°C για το καύσιμο που χρησιμοποιείται επί του πλοίου, ως μέτρο πυρασφάλειας.
• Δυνητικό ολικό ίζημα: δείκτης σταθερότητας και του κινδύνου σχηματισμού λάσπης κατά την αποθήκευση.

Αν τα αποτελέσματα βγουν εκτός προδιαγραφών

Ένα αποτέλεσμα εκτός προδιαγραφών απαιτεί τεκμηριωμένη αντίδραση. Προτεραιότητα έχει η ασφάλεια του πλοίου και των μηχανημάτων του, και στη συνέχεια η διατήρηση των αποδεικτικών στοιχείων.

1. Διαβάστε προσεκτικά την έκθεση. Σημειώστε ποια παράμετρος είναι εκτός ορίου, κατά πόσο και σε σχέση με ποια έκδοση του ISO 8217. Ρωτήστε το εργαστήριο αν η απόκλιση είναι εντός της αναπαραγωγιμότητας (reproducibility) της μεθόδου ανάλυσης.
2. Ελέγξτε για κανονιστικά ζητήματα. Σημείο ανάφλεξης κάτω από 60°C ή θείο πάνω από το ισχύον όριο είναι κάτι περισσότερο από εμπορικό ζήτημα. Ενημερώστε την Αρχή της σημαίας και τον νηογνώμονα και ακολουθήστε τις οδηγίες τους, που μπορεί να περιλαμβάνουν εκφόρτωση του καυσίμου (debunkering). Η ανάμειξη επί του πλοίου για να επανέλθει το καύσιμο εντός ορίων δεν είναι αποδεκτή.
3. Απομονώστε το καύσιμο. Κρατήστε το στις δικές του δεξαμενές, κλείστε τις διασυνδέσεις και μην το αναμείξετε με άλλο καύσιμο.
4. Αποφύγετε την κατανάλωση όπου είναι δυνατόν. Αν το πλοίο δεν έχει εναλλακτική, ζητήστε από το εργαστήριο και τον κατασκευαστή της μηχανής οδηγίες χειρισμού για τη θέρμανση, τον καθαρισμό και τη φίλτρανση, και παρακολουθείτε στενά τα μηχανήματα.
5. Ενημερώστε εγκαίρως τον προμηθευτή γραπτώς, αναφέροντας το stem, το BDN και τους αριθμούς των σφραγίδων. Οι συμβάσεις ορίζουν προθεσμίες για τη διατύπωση αντιρρήσεων σχετικά με την ποιότητα· οι BIMCO Bunker Terms 2018, για παράδειγμα, απαιτούν ειδοποίηση εντός 30 ημερών από την παράδοση.
6. Διατηρήστε όλα τα δείγματα σφραγισμένα και ανέγγιχτα. Καταγράψτε τη θέση και την κατάστασή τους και μην αποστείλετε πουθενά το δείγμα MARPOL, εκτός αν το ζητήσουν οι αρχές.
7. Τεκμηριώστε τα πάντα: ημερολόγια μηχανής και διαχωριστήρων, δείγματα λάσπης από φίλτρα και διαχωριστήρες, φωτογραφίες, κατεστραμμένα εξαρτήματα και όλη την αλληλογραφία. Ενημερώστε, κατά περίπτωση, πλοιοκτήτες, ναυλωτές και το P&I Club.

Η πρόληψη κοστίζει λιγότερο

Προσδιορίστε με σαφήνεια την έκδοση και τον τύπο, αγοράζετε από προμηθευτές με αξιόπιστο ιστορικό ποιότητας, κάνετε σωστή δειγματοληψία σε κάθε παράδοση και, όπου είναι πρακτικά εφικτό, περιμένετε τα αποτελέσματα του εργαστηρίου πριν καταναλώσετε το νέο καύσιμο. Η Atlas Bunkering συνιστά ανεπιφύλακτα ανεξάρτητο επιθεωρητή καυσίμων και έλεγχο από διαπιστευμένο εργαστήριο για κάθε stem και μπορεί να οργανώσει και τα δύο κατόπιν αιτήματος.

Ερωτήσεις και απαντήσεις

Πηγές

1. IMO Guidelines for the sampling of fuel oil, resolution MEPC.182(59) (AMSA copy)
2. IMO: Fuel oil availability and quality, MARPOL Annex VI regulation 18
3. ISO 8217:2024 Specifications of marine fuels
4. UK P&I Club: ISO 8217:2024, the marine fuel standard has been updated
5. ExxonMobil Marine: Bunker sampling, MEPC.182(59) and ISO 13739
6. Cayman Islands Shipping Registry: Guidance on off-specification fuels

Ο οδηγός αυτός παρέχει γενικές πληροφορίες και δεν αποτελεί νομική ή τεχνική συμβουλή. Ελέγξτε τους ισχύοντες κανονισμούς και τις οδηγίες του κατασκευαστή της μηχανής για το πλοίο σας.